
درباره عادیسازی کمکاری، مسئولیتگریزی و شکلگیری هنجارهای نانوشته در محیط کار
یکی از موضوعاتی که در تجربه کار با مجموعههای مختلف برایم جالب بوده، تفاوت میان رفتار افراد و رفتار سازمان است.
ممکن است فردی در یک مجموعه بسیار مسئولیتپذیر، پیگیر و دقیق باشد، اما همان فرد در محیطی دیگر، بعد از مدتی به کسی تبدیل شود که برای انجام کارهای معمولی هم منتظر دستور میماند.
برعکس این اتفاق را هم میتوان دید. افرادی که در محیط قبلی عملکرد متوسطی داشتهاند، وقتی وارد مجموعهای منظم با انتظارات مشخص میشوند، بهتدریج عملکرد بهتری پیدا میکنند.
البته همه تفاوتهای عملکرد را نمیتوان به محیط نسبت داد. ویژگیهای فردی، مهارت، انگیزه و تجربه افراد همچنان اهمیت دارند.
اما این تفاوتها یک سؤال مهم ایجاد میکنند:
چرا در بعضی سازمانها انجام ندادن کار، بهتدریج به رفتاری عادی و پذیرفتهشده تبدیل میشود؟
در برخی مجموعهها، مسئله فقط این نیست که تعدادی از کارکنان وظایفشان را انجام نمیدهند. مسئله این است که انجام نشدن کار دیگر واکنش چندانی ایجاد نمیکند.
کاری که باید امروز انجام شود، به فردا موکول میشود. فردا هم اتفاق خاصی نمیافتد. چند روز بعد، وقتی مسئله جدی شد، پیگیریها شروع میشوند.
بعد از مدتی، این وضعیت دیگر یک اتفاق استثنایی نیست؛ به بخشی از روش انجام کار تبدیل میشود.
در چنین محیطی، ممکن است کارکنان و مدیران حتی متوجه نباشند که استاندارد عملکردشان بهتدریج تغییر کرده است.
کمکاری همیشه از یک تصمیم آگاهانه شروع نمیشود
وقتی از کمکاری صحبت میکنیم، معمولاً فردی را تصور میکنیم که توانایی انجام وظیفهای را دارد، اما عمداً از انجام آن خودداری میکند.
چنین رفتاری وجود دارد و نباید آن را نادیده گرفت.
اما همه موارد عملکرد ضعیف از این جنس نیستند.
گاهی فردی وارد مجموعهای میشود که در آن مسئولیتها دقیق نیستند، کارها پیگیری نمیشوند و انجام بهموقع وظایف تفاوت محسوسی در ارزیابی عملکرد ایجاد نمیکند.
ممکن است این فرد در ابتدا تلاش کند کارها را منظمتر پیش ببرد.
پیگیری کند، پیشنهاد بدهد، مشکلات را گزارش کند و برای حل مسائل از دیگران کمک بخواهد.
اما اگر بارها ببیند که تلاشهایش به نتیجه نمیرسند، تصمیمها اجرا نمیشوند یا پیگیری او با بیتفاوتی روبهرو میشود، احتمال دارد بهتدریج رفتار خود را با شرایط محیط هماهنگ کند.
این اتفاق برای همه افراد رخ نمیدهد و سرعت و شدت آن هم یکسان نیست.
بعضی افراد حتی در محیطهای ضعیف، استانداردهای حرفهای خود را حفظ میکنند. بعضی دیگر برای مدتی مقاومت میکنند و گروهی هم زودتر با شرایط موجود سازگار میشوند.
آنچه اهمیت دارد این است که سازمان فقط محل انجام کار نیست؛ محیطی است که در آن افراد درباره رفتار قابل قبول، مسئولیتپذیری و میزان تلاش مورد انتظار یاد میگیرند.
بخش زیادی از این یادگیری از طریق دستورالعملهای رسمی اتفاق نمیافتد.
افراد به رفتار مدیران، واکنش همکاران و پیامد تصمیمها نگاه میکنند.
فرهنگ واقعی سازمان را باید در رفتارهای روزمره دید
تقریباً در همه سازمانها میتوان ارزشهایی مانند مسئولیتپذیری، کیفیت، کار تیمی و مشتریمداری را در اسناد، دستورالعملها یا صحبتهای مدیران پیدا کرد.
اما آنچه در عمل اتفاق میافتد، ممکن است با این ارزشها فاصله داشته باشد.
ممکن است سازمان بر اهمیت برنامهریزی تأکید کند، اما بیشتر تصمیمها در آخرین لحظه گرفته شوند.
ممکن است پیگیری کارها یکی از انتظارات رسمی باشد، اما کارهای انجامنشده تا زمان اعتراض مشتری یا دخالت مدیر ارشد، بدون نتیجه باقی بمانند.
ممکن است درباره کار تیمی صحبت شود، اما هر واحد فقط تلاش کند نشان دهد که مسئول مشکل ایجادشده نبوده است.
در چنین شرایطی، کارکنان بهمرور متوجه میشوند کدام رفتارها واقعاً اهمیت دارند.
اگر سازمان از افراد مسئولیتپذیری بخواهد، اما در عمل نسبت به انجام نشدن وظایف بیتفاوت باشد، پیام رفتاری آن با پیام رسمیاش تفاوت خواهد داشت.
به نظرم برای شناخت فرهنگ یک مجموعه، گاهی مشاهده واکنش افراد به یک کار انجامنشده از مطالعه چندین سند و دستورالعمل مفیدتر است.
وقتی کاری در موعد مقرر انجام نمیشود، چه اتفاقی میافتد؟
آیا کسی متوجه میشود؟
آیا مسئول کار باید درباره علت تأخیر توضیح دهد؟
آیا موانع بررسی میشوند؟
آیا برای جلوگیری از تکرار مسئله تصمیمی گرفته میشود؟
یا همه چیز تا زمانی که مشکل بزرگتری ایجاد نشده، به همان شکل باقی میماند؟
پاسخ این پرسشها نشان میدهد سازمان در عمل چه رفتاری را پذیرفته است.
عادیسازی انحراف؛ وقتی فاصله گرفتن از استاندارد دیگر عجیب نیست
در مطالعات سازمانی، مفهومی به نام «عادیسازی انحراف» یا Normalization of Deviance وجود دارد که میتواند به درک بخشی از این وضعیت کمک کند.
این مفهوم با پژوهشهای دایان وان درباره تصمیمگیریهای سازمانی پیش از فاجعه شاتل چلنجر شناخته میشود.
یکی از نکات مهم این مفهوم آن است که فاصله گرفتن از استانداردها همیشه با یک تصمیم بزرگ و آشکار اتفاق نمیافتد.
گاهی تغییرات کوچک، بهتدریج پذیرفته میشوند.
وقتی رفتاری برخلاف انتظار یا استاندارد تکرار میشود و پیامد فوری و آشکاری ندارد، ممکن است حساسیت افراد نسبت به آن کاهش پیدا کند.
البته عادیسازی انحراف در زمینههای مشخصی، بهویژه تصمیمگیری درباره ریسک و ایمنی، بررسی شده است. نباید هر نوع تأخیر یا عملکرد ضعیف را بدون بررسی دقیق، مصداق قطعی این مفهوم دانست.
بااینحال، سازوکار آن برای تحلیل برخی رفتارهای روزمره سازمانی قابل استفاده است.
فرض کنیم در یک واحد، گزارشهای مشخصی باید در زمان معینی تهیه شوند.
در ابتدا، تأخیر در ارائه گزارش یک اتفاق غیرعادی است.
بار اول، مدیر علت را میپرسد. بار دوم، تأخیر با توضیحی پذیرفته میشود. بعد از چند بار تکرار، دیگر کسی انتظار ندارد گزارش دقیقاً در موعد مقرر آماده شود.
بهمرور، تأخیر به بخشی از برنامه ذهنی افراد تبدیل میشود.
در این مثال، مسئله فقط چند گزارش دیرهنگام نیست.
معیار سازمان درباره زمان قابل قبول انجام کار تغییر کرده است.
اگر این الگو در فعالیتهای بیشتری تکرار شود، ممکن است بخش قابل توجهی از عملکرد سازمان تحت تأثیر قرار بگیرد.
وقتی مسئولیت میان چند نفر تقسیم میشود، اما کسی پاسخگو نیست
یکی دیگر از وضعیتهایی که در سازمانها دیده میشود، وجود کارهایی است که افراد زیادی در آنها نقش دارند، اما مسئول نتیجه نهایی مشخص نیست.
فرض کنیم برای انجام یک فعالیت، چند واحد باید با یکدیگر همکاری کنند.
هر واحد بخشی از کار را انجام میدهد یا منتظر دریافت اطلاعات و تأیید از واحد دیگری میماند.
وقتی فعالیت به نتیجه نمیرسد، هر واحد میتواند توضیح دهد که چرا مشکل از سمت او نبوده است.
گاهی این توضیحات کاملاً درستاند.
اما از نگاه سازمان، کار همچنان انجام نشده است.
در این وضعیت، تقسیم وظایف وجود دارد، اما پاسخگویی برای نتیجه نهایی بهاندازه کافی روشن نیست.
این مسئله با مفهوم «ابهام نقش» یا Role Ambiguity ارتباط دارد؛ وضعیتی که در آن انتظارات، مسئولیتها یا حدود اختیارات افراد بهروشنی تعریف نشدهاند.
البته ابهام نقش با مسئولیتگریزی عمدی تفاوت دارد.
فردی که واقعاً نمیداند چه تصمیمی در اختیار اوست، با کسی که مسئولیت مشخصی دارد اما آن را انجام نمیدهد، در یک وضعیت قرار ندارد.
به همین دلیل، وقتی کاری بین چند واحد متوقف میشود، به نظرم قبل از پیدا کردن مقصر باید مسیر انجام آن را بررسی کرد.
چه کسی مسئول شروع کار بوده است؟
در چه مرحلهای متوقف شده؟
چه کسی باید متوجه توقف میشده؟
آیا فرد مسئول اختیار لازم برای ادامه کار را داشته است؟
اگر این پرسشها پاسخ روشنی نداشته باشند، احتمال تکرار مشکل زیاد است؛ حتی اگر این بار با دخالت مدیران، کار انجام شود.
آیا همه در چنین سازمانی به یک اندازه کمکار میشوند؟
خیر.
یکی از اشتباهات در تحلیل عملکرد سازمانی این است که کارکنان را گروهی یکدست تصور کنیم.
در یک محیط کاری ممکن است افرادی باشند که بدون پیگیری مداوم، مسئولیت کار را میپذیرند و برای رسیدن به نتیجه تلاش میکنند.
در همان مجموعه، افرادی هم ممکن است فقط بهاندازهای فعالیت کنند که از آنها خواسته شده است.
گروهی ممکن است برای تصمیمگیری به حمایت بیشتری نیاز داشته باشند و گروهی دیگر، با وجود داشتن اختیار و توانایی کافی، مسئولیتهایشان را جدی نگیرند.
این تفاوتها طبیعیاند، اما واکنش سازمان به آنها اهمیت زیادی دارد.
اگر عملکرد خوب و ضعیف در عمل تفاوتی ایجاد نکند، ممکن است بهمرور انگیزه برخی افراد مسئولیتپذیر کاهش پیدا کند.
چرا فردی باید برای حل مسئله وقت بیشتری بگذارد، مسئولیت اضافه بپذیرد و با مشکلات بیشتری روبهرو شود، درحالیکه انجام ندادن همان کار پیامد مشخصی ندارد؟
این پرسش به معنای آن نیست که افراد فقط براساس پاداش و تنبیه کار میکنند.
علاقه حرفهای، تعهد فردی، وجدان کاری و انگیزه یادگیری هم اهمیت دارند.
اما نمیتوان انتظار داشت همه کارکنان برای مدت نامحدود، ضعف سیستم مدیریت عملکرد را با تلاش شخصی خود جبران کنند.
در روانشناسی اجتماعی، مفهوم «تنبلی اجتماعی» یا Social Loafing به کاهش تلاش برخی افراد هنگام کار گروهی، بهویژه زمانی که سهم فردی آنها بهروشنی قابل تشخیص نیست، اشاره دارد.
این مفهوم میتواند بخشی از رفتارهای گروهی را توضیح دهد، اما نباید آن را معادل همه انواع کمکاری سازمانی دانست.
در محیط کار، کاهش تلاش ممکن است دلایل بسیار متفاوتی داشته باشد؛ از نبود انگیزه و ابهام مسئولیت گرفته تا محدودیت منابع یا احساس بیعدالتی.
توجیههایی که بهمرور جای حل مسئله را میگیرند
در بعضی سازمانها، بعد از مدتی برای تقریباً هر مشکل تکرارشونده، توضیحی آماده وجود دارد.
«اینجا کارها همینطور پیش میرود.»
«تا مدیرعامل دخالت نکند، چیزی حل نمیشود.»
«این واحد همیشه دیر پاسخ میدهد.»
«از اول هم میدانستیم این کار بهموقع انجام نمیشود.»
«ما کار خودمان را انجام دادهایم؛ بقیهاش به ما مربوط نیست.»
به نظرم مسئله اصلی وجود این جملهها نیست. بعضی از آنها ممکن است توصیف دقیقی از شرایط واقعی سازمان باشند.
مسئله زمانی ایجاد میشود که این توضیحات، جای تلاش برای شناخت و اصلاح علت مشکل را بگیرند.
برای مثال، اگر همه میدانند یک واحد همیشه دیر پاسخ میدهد، باید پرسید چرا این تأخیر ادامه پیدا کرده است.
آیا حجم کار آن واحد بیشتر از ظرفیتش است؟
آیا نیروی انسانی یا ابزار کافی ندارد؟
آیا اولویتها مشخص نیستند؟
آیا مدیر آن واحد عملکرد را پیگیری نمیکند؟
یا فرآیند به شکلی طراحی شده که پاسخگویی به درخواستها برای آن واحد اولویت واقعی ندارد؟
تا زمانی که این مسائل بررسی نشوند، گفتن اینکه «این واحد همیشه همینطور است» فقط به تکرار مشکل کمک میکند.
بهتدریج، افراد ممکن است بهجای اصلاح فرآیند، برنامههای خود را براساس ناکارآمدی آن تنظیم کنند.
در چنین وضعیتی، سازمان بهجای حل مشکل، یاد میگیرد چگونه با مشکل زندگی کند.
کارکنان جدید چگونه فرهنگ موجود را یاد میگیرند؟
یکی از راههای شناخت فرهنگ واقعی سازمان، مشاهده رفتار کارکنان تازهوارد است.
فرد جدید معمولاً با تجربهها، انتظارات و عادتهای کاری خودش وارد مجموعه میشود.
در روزها و هفتههای اول، تلاش میکند بفهمد کارها چگونه انجام میشوند، چه کسانی تصمیم میگیرند و چه رفتارهایی در محیط پذیرفته شدهاند.
بخشی از این شناخت از طریق آموزش رسمی به دست میآید، اما بخش مهم دیگری حاصل مشاهده همکاران است.
اگر ببیند بیشتر افراد برای انجام کارها منتظر دستور میمانند، ممکن است او هم بهتدریج همین روش را انتخاب کند.
اگر متوجه شود پیگیری زیاد با واکنش منفی روبهرو میشود، شاید در مطرح کردن مسائل محتاطتر شود.
اگر ببیند تصمیمهای جلسات معمولاً اجرا نمیشوند، ممکن است اهمیت کمتری برای آنها قائل شود.
این فرآیند را میتوان در چارچوب جامعهپذیری سازمانی بررسی کرد؛ فرآیندی که طی آن افراد با هنجارها، انتظارات و شیوههای رفتاری محیط کار آشنا میشوند.
البته همه کارکنان جدید الزاماً با فرهنگ موجود هماهنگ نمیشوند. بعضی افراد تلاش میکنند آن را تغییر دهند و بعضی ممکن است سازمان را ترک کنند.
اما اگر سازمان روش مشخصی برای انتقال استانداردهای حرفهای و ارزیابی عملکرد نداشته باشد، احتمال دارد رفتارهای رایج محیط، بیش از دستورالعملهای رسمی بر افراد تازهوارد اثر بگذارند.
چرا افراد مسئولیتپذیر هم ممکن است سکوت کنند؟
در محیطهایی که مشکلات بارها مطرح شدهاند اما اقدام مؤثری برای حل آنها صورت نگرفته، ممکن است برخی کارکنان بهتدریج کمتر درباره مسائل صحبت کنند.
در ابتدا، فرد مشکل را گزارش میکند.
اگر نتیجهای نگیرد، دوباره پیگیری میکند.
اما وقتی این روند بارها تکرار شود، ممکن است به این نتیجه برسد که مطرح کردن موضوع فایدهای ندارد.
گاهی هم افراد به دلیل نگرانی از واکنش مدیران یا همکاران، ترجیح میدهند درباره مشکلات سکوت کنند.
در مطالعات مدیریت، مفهوم «سکوت سازمانی» یا Organizational Silence به خودداری کارکنان از بیان اطلاعات، نگرانیها یا پیشنهادهای مرتبط با سازمان اشاره دارد.
البته سکوت همیشه ناشی از بیانگیزگی نیست و ممکن است دلایل مختلفی داشته باشد.
نکته مهم این است که نبود اعتراض یا گزارش، الزاماً به معنای نبود مشکل نیست.
ممکن است سازمانی در ظاهر آرام باشد، اما مسائل زیادی در آن مطرح نشوند.
در محیطهای صنعتی، این موضوع میتواند اهمیت بیشتری پیدا کند؛ زیرا گزارش نکردن بهموقع اشکالات، ریسکها یا نشانههای خرابی ممکن است پیامدهایی فراتر از کاهش بهرهوری داشته باشد.
مدیری که میخواهد مشکلات را زودتر شناسایی کند، باید شرایطی فراهم کند که کارکنان بتوانند بدون ترس از سرزنش غیرمنصفانه، مسائل را مطرح کنند.
چرا برخورد مقطعی با افراد، مشکل را حل نمیکند؟
وقتی عملکرد یک واحد ضعیف میشود، یکی از واکنشهای معمول، افزایش فشار بر کارکنان است.
جلسه برگزار میشود، تذکر داده میشود و از افراد خواسته میشود مسئولیتپذیرتر باشند.
گاهی این اقدامات ضروریاند.
اگر فردی وظیفه مشخصی دارد، ابزار و اختیار لازم در اختیارش است و با وجود این، مسئولیت خود را انجام نمیدهد، مدیر باید موضوع را پیگیری کند.
اما اگر مشکل در چند واحد و میان افراد مختلف تکرار میشود، احتمالاً فقط با ضعف عملکرد چند نفر روبهرو نیستیم.
ممکن است شیوه مدیریت، ساختار مسئولیتها یا معیارهای ارزیابی عملکرد نیز در ایجاد وضعیت نقش داشته باشند.
در چنین شرایطی، برخورد با چند کارمند ممکن است برای مدتی رفتارها را تغییر دهد، اما اگر علتهای اصلی باقی بمانند، احتمال بازگشت مشکلات زیاد است.
به همین دلیل، به نظرم باید میان دو نوع اقدام تفاوت گذاشت:
اقدامی که یک کار انجامنشده را به نتیجه میرساند و اقدامی که احتمال انجام نشدن کارهای مشابه را در آینده کاهش میدهد.
اولی برای اداره روزمره سازمان ضروری است.
دومی برای اصلاح عملکرد سازمان اهمیت دارد.
سازمانی که همیشه فقط کارهای عقبافتاده را با فشار و پیگیری حل میکند، ممکن است فرصت اصلاح شیوه انجام کار را پیدا نکند.
چگونه میتوان فهمید کمکاری به یک هنجار سازمانی تبدیل شده است؟
برای تشخیص این وضعیت، صرفاً مشاهده کارکنانی که در لحظه خاصی مشغول فعالیت نیستند، کافی نیست.
در بسیاری از مشاغل، بهویژه فعالیتهای نظارتی و عملیاتی، حضور آمادهبهکار بخشی از وظیفه است.
باید به خروجی مورد انتظار، کیفیت انجام مسئولیتها و نحوه واکنش سازمان به مشکلات توجه کرد.
چند نشانه میتواند برای بررسی اولیه مفید باشد.
تأخیرهای تکراری دیگر تعجب ایجاد نمیکنند. افراد از قبل انتظار دارند بعضی کارها در موعد مقرر انجام نشوند.
مسئولیت کارهای مشترک روشن نیست. هر واحد میتواند توضیح دهد چه کاری انجام داده، اما کسی مسئول نتیجه نهایی نیست.
پیگیریها بیشتر به افراد وابستهاند تا فرآیندها. اگر یک مدیر یا کارشناس پیگیر حضور نداشته باشد، بخشی از فعالیتها متوقف میشوند.
مشکلات مشابه بارها تکرار میشوند. سازمان برای رفع مشکل فوری اقدام میکند، اما علت اصلی را اصلاح نمیکند.
عملکرد خوب و ضعیف بازخورد متفاوتی دریافت نمیکند. تلاش افراد مسئولیتپذیر دیده نمیشود و عملکرد ضعیف نیز بدون بررسی باقی میماند.
توجیهها جای اقدام را گرفتهاند. همه درباره علت مشکلات صحبت میکنند، اما مسئولیت مشخصی برای اصلاح آنها پذیرفته نمیشود.
وجود یکی از این نشانهها بهتنهایی برای قضاوت درباره فرهنگ یک سازمان کافی نیست.
اما تکرار همزمان چند نشانه در واحدهای مختلف، میتواند ضرورت بررسی عمیقتر را نشان دهد.
اصلاح فرهنگ کمکاری از کجا شروع میشود؟
به نظرم تغییر چنین وضعیتی با درخواست کلی برای افزایش انگیزه یا مسئولیتپذیری آغاز نمیشود.
ابتدا باید روشن کنیم چه رفتاری را میخواهیم تغییر دهیم.
برای مثال، «کارکنان باید پیگیرتر باشند» انتظار دقیقی نیست.
اما اینکه «هر درخواست باید مسئول مشخص، موعد انجام و وضعیت قابل پیگیری داشته باشد» یک انتظار عملیاتی است.
همچنین باید معلوم شود اگر کاری در موعد مقرر انجام نشد، چه اتفاقی میافتد.
آیا مانع بررسی میشود؟
آیا مسئول کار باید وضعیت را توضیح دهد؟
آیا در صورت نیاز، منابع یا اختیار بیشتری در اختیار او قرار میگیرد؟
آیا تأخیرهای قابل اجتناب در ارزیابی عملکرد لحاظ میشوند؟
تغییر رفتار زمانی پایدارتر میشود که افراد ببینند سازمان در تصمیمهای روزمره خود به استانداردهای جدید پایبند است.
در این مسیر، مدیران نقش مهمی دارند.
اگر مدیری از کارکنان انتظار پیگیری دارد، اما خودش تصمیمها را رها میکند، پیام متناقضی به مجموعه میدهد.
اگر سازمان از افراد مسئولیتپذیری میخواهد، اما اختیار لازم را فراهم نمیکند، انتظارش با واقعیت ساختار هماهنگ نیست.
اگر برای عملکرد خوب ارزش قائل است، باید این موضوع در بازخورد، فرصت رشد و ارزیابی افراد نیز دیده شود.
در کنار همه این موارد، باید مراقب بود اصلاح فرهنگ به ایجاد فضای ترس تبدیل نشود.
هدف این نیست که افراد برای هر اشتباه یا تأخیر نگران برخورد باشند.
هدف این است که مسئولیتها روشن باشند، مشکلات بهموقع مطرح شوند و افراد برای رسیدن به نتیجه، حمایت و پاسخگویی متناسب داشته باشند.
جمعبندی؛ سازمانها به کارکنان یاد میدهند چگونه کار کنند
در تجربههای کاری من، یکی از نکات مهم این بوده که رفتار کارکنان را نمیتوان جدا از محیطی که در آن کار میکنند بررسی کرد.
افراد با ویژگیها و تواناییهای متفاوت وارد سازمان میشوند، اما رفتار مدیران، ساختار مسئولیتها، واکنش به عملکرد و هنجارهای رایج نیز بر شیوه کار آنها اثر میگذارند.
وقتی انجام نشدن کار برای مدت طولانی بدون بررسی باقی میماند، ممکن است بهتدریج حساسیت مجموعه نسبت به آن کاهش پیدا کند.
وقتی کارها فقط با فشار و در شرایط بحرانی پیش میروند، افراد ممکن است یاد بگیرند که فوریت، مهمتر از برنامه و مسئولیت است.
و وقتی توضیح دادن علت مشکلات جای اصلاح آنها را میگیرد، سازمان ممکن است به وضعیتی عادت کند که در ابتدا آن را قابل قبول نمیدانسته است.
به نظرم یکی از دشوارترین بخشهای اصلاح عملکرد سازمانی، تغییر همین برداشتهای تثبیتشده است.
زیرا در چنین شرایطی، ابتدا باید افراد را متوجه مسئلهای کرد که دیگر آن را مسئله نمیدانند.
فرهنگ کمکاری فقط از رفتار افراد کمکار شکل نمیگیرد؛ از رفتارهایی هم شکل میگیرد که سازمان بهطور مداوم تحمل میکند و برای اصلاح آنها اقدامی انجام نمیدهد.
و شاید یکی از پرسشهای مهم برای هر مدیر این باشد:
در مجموعه من، چه رفتارهایی وجود دارند که اگر امروز برای نخستین بار اتفاق میافتادند، آنها را نمیپذیرفتم، اما حالا به حضورشان عادت کردهام؟
مطالعه مرتبط در مجموعه مدیریت واکنشی و عملکرد سازمانی
این الگو میتواند بر انگیزه و ابتکار عمل افراد هم اثر بگذارد؛ در مقاله چرا بعضی کارکنان بهمرور منفعل میشوند این موضوع را بررسی کردهایم. راهکارهای اصلاح چرخه نیز در مقاله مدیریت پیشگیرانه آمده است.
این نوشته بخشی از مجموعهای درباره رفتار مدیران، هنجارهای سازمانی و چرخه تصمیمگیری دیرهنگام است. برای آشنایی با مسئله اصلی، مقاله مادر چرا در بعضی سازمانها تا بحران پیش نیاید، کاری انجام نمیشود؟ را بخوانید.
در مقاله وقتی مدیر مدیریت نمیکند، چه بر سر کارکنان و سازمان میآید؟ نیز نقش رهبری منفعل، ابهام اختیار و ضعف پیگیری در شکلگیری این رفتارها بررسی شده است.
برای مطالعه بیشتر درباره ریشه پژوهشی عادیسازی انحراف، میتوانید به کتاب دایان وان در انتشارات دانشگاه شیکاگو مراجعه کنید.